Haber Detayı
Emtia piyasasında savaş etkisi: Enerji ve tarım yükseldi, metaller ayrıştı
Yılın ilk çeyreğinde emtia piyasaları, ABD-İsrail ile İran arasında tırmanan jeopolitik gerilimin etkisiyle sert dalgalandı. Enerji ve tarım ürünleri arz endişeleri, lojistik aksaklıklar ve artan maliyetlerle güçlü yükseliş kaydederken; doların değer kazanması baz metaller üzerinde baskı yarattı. Altın ve gümüş güvenli liman talebiyle yükselişini korurken, petrol ve doğal gazdaki sert artış tahıl fiyatlarını da yukarı taşıdı. Küresel arz zincirindeki kırılmalar ve merkez bankası beklentileri, piyasada ürün bazlı ayrışmayı derinleştirdi.
Emtia piyasalarında yılın ilk çeyreğinde jeopolitik gelişmelerin etkisiyle dalgalı ve ürün bazlı ayrışmaların öne çıktığı bir görünüm oluştu.ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla artan gerilim, piyasalarda farklı emtia gruplarının farklı yönlerde hareket etmesine neden oldu.
Savaşın başlamasıyla birlikte lojistikte yaşanan aksaklıklar ve arz endişeleri özellikle enerji ve tarım ürünlerini desteklerken, güçlenen dolar baz metaller üzerinde baskı yarattı.Değerli metallerde yükseliş dikkat çektiİlk çeyrekte ons bazında altın yüzde 8,2, gümüş yüzde 5,7 değer kazandı.
Buna karşılık platin yüzde 4,6, paladyum ise yüzde 7,3 geriledi.
Altın 5 bin 598,09 dolarla rekor seviyeyi test ettikten sonra 4 bin 99,52 dolara kadar geri çekildi.
Gümüş ise 121,7 dolarla zirve yaptıktan sonra 61 dolarla son ayların en düşük seviyesini gördü.Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon baskısını güçlendireceği beklentisiyle tahvil faizlerinin yükselmesi ve ABD Merkez Bankasının faiz indirimi konusunda temkinli duruşunu koruyacağına yönelik öngörüler, mart ayında değerli metallerde sert geri çekilmelere yol açtı.
Buna rağmen yılın ilk iki ayındaki güçlü yükselişler genel tabloyu destekledi.ABD’nin Grönland’ı satın alma girişimiyle Avrupa ile yaşadığı gerilim, ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve teknoloji şirketlerindeki yüksek değerleme tartışmaları da altın ve gümüşe olan ilgiyi artırdı.
Ayrıca merkez bankalarının alımları ve COMEX’te azalan gümüş stokları fiyatları yukarı taşıyan unsurlar arasında yer aldı.Gümüş, hem güvenli liman hem de sanayi metali olma özelliğiyle öne çıkarken, artan endüstriyel kullanım ve arz sıkıntısına ilişkin beklentiler fiyatlara destek verdi.
Yatırımcıların tarife riskleri nedeniyle gümüşü ABD’ye yönlendirmesi de yükselişte etkili oldu.Baz metallerde karmaşık görünümTezgah üstü piyasada bakır yüzde 0,2, kurşun yüzde 11,3 ve nikel yüzde 2,5 gerilerken; alüminyum yüzde 18,3 ve çinko yüzde 16,7 yükseldi.Doların güçlenmesi ve küresel ekonomik aktivitenin zayıflayabileceğine yönelik beklentiler bakır fiyatlarını baskıladı.
Buna karşın alüminyum tarafında arz endişeleri öne çıktı.Küresel alüminyum üretiminin önemli bölümünün Basra Körfezi’nde yoğunlaşması ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ihracatı sekteye uğrattı.
Bölgedeki gerilim ve saldırılar, üretim tesislerini tehdit ederken arz açığı beklentilerini güçlendirdi.BAE merkezli Emirates Global Aluminium’a ait Et-Tavila tesisinin zarar görmesi, piyasada arz yönlü kaygıları artırdı.
Tesisin uzun süre devre dışı kalabileceği ve bu durumun küresel piyasada arz fazlasını açığa çevirebileceği değerlendiriliyor.Çin’de çinko stoklarının artması ve talebin zayıf kalması fiyatlar üzerinde baskı oluştururken, Endonezya’nın üretim kotalarını gevşetebileceğine dair haberler nikelde düşüşü beraberinde getirdi.Enerji tarafında sert yükselişİlk çeyrekte enerji grubunda güçlü bir ralli yaşandı.
Brent petrol yüzde 47,2 artışla 119,50 doları test ederken, WTI ham petrol yüzde 76,6 yükseldi.
Avrupa’da TTF doğal gaz kontratları ise yüzde 96,2 değer kazandı.Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin aksaması ve petrol sevkiyatının kesintiye uğraması fiyatları yukarı çekti.
Orta Doğu’daki gerilimin artması küresel gaz piyasasını da olumsuz etkiledi.
Katar’ın üretimi durdurması, dünya LNG arzının önemli bir bölümünü devre dışı bıraktı.Tarım ürünlerinde enerji etkisiEnerji fiyatlarındaki yükseliş, gübre ve üretim maliyetleri üzerinden tarım emtialarına da yansıdı.
Chicago Ticaret Borsasında buğday yüzde 21,5, mısır yüzde 4, pirinç yüzde 11,4 ve soya fasulyesi yüzde 11,8 arttı.Buğday fiyatları 6,4175 dolarla son dönemin en yüksek seviyesine çıkarken, Hürmüz kaynaklı lojistik sorunlar bu artışı hızlandırdı.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin biyoyakıt talebini artırması mısır fiyatlarını desteklerken, gübre maliyetlerindeki artış çiftçilerin ekim tercihlerini değiştirerek soya fasulyesinde yükselişe katkı sağladı.ICE emtia borsasında kahve yüzde 14,3 gerilerken, şeker yüzde 3,4 ve pamuk yüzde 8,9 yükseldi.
Brezilya’daki yağışların arzı artıracağı beklentisi kahve fiyatlarını baskılarken, şeker üretimine yönelik endişeler ve Teksas’taki kuraklık pamuk fiyatlarını yukarı taşıdı.Kakao ise yüzde 45,6 düşüşle dikkat çekerken, Batı Afrika’daki olumlu hasat görünümü ve zayıf talep fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.
