Zamanın camından İstanbul: Bir albümden şehre bakmak

Bir şehri anlamak için sokaklarında yürümek yetmez; ona başkalarının gözünden, üstelik yüzyıllar öncesinden bakmak da gerekir. Macar Kültür Merkezi’ndeki sergi, İstanbul’u hem tanıdık hem de şaşırtıcı bir yabancılık içinde yeniden görmemizi sağlıyor.

İstanbul’un hafızası çoğu zaman kelimelerle anlatılır; oysa bu kez söz fotoğraflarda.

Liszt Enstitüsü Macar Kültür Merkezi, Macaristan Milli Arşivi’nde saklanan ve uzun yıllar bir aile mirası olarak korunan nadide bir albümü gün yüzüne çıkarıyor. “Festetics Ailesi’nin İstanbul Albümü” başlıklı sergi, şehrin yaklaşık 160 yıl öncesine ait manzaralarını bugünün gözleriyle buluşturuyor. 28 Nisan’da açılacak sergi, yalnızca eski fotoğrafların bir araya gelmesinden ibaret değil; bir bakışın, bir merakın ve bir dönemin İstanbul’u nasıl gördüğünün izini sürüyor.

Abdullah Biraderler’in objektifinden Serginin kalbinde, Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli fotoğraf stüdyolarından biri olan Abdullah Biraderler’e ait bir albüm yer alıyor. “Constantinople (İstanbul)” başlığını taşıyan bu çalışma, yalnızca estetik değeriyle değil, aynı zamanda tarihsel tanıklığıyla da dikkat çekiyor.

Fotoğrafların çoğunun 1860’lı yıllara uzandığı düşünülüyor.

Bu da onları, modernleşme sancılarıyla şekillenen bir imparatorluk başkentinin görsel hafızası hâline getiriyor.

Galata’dan Boğaziçi’ne, saray çevresinden gündelik yaşama uzanan kareler, İstanbul’un henüz bugünkü kalabalığına kavuşmamış, daha dingin ama bir o kadar da çok katmanlı hâlini yansıtıyor.

Her karede, yalnızca bir manzara değil; bir zaman duygusu saklı.

Bir ailenin mirası Albümün hikâyesi de en az içeriği kadar ilginç.

Avrupa aristokrasisiyle güçlü bağlara sahip Mary Hamilton aracılığıyla Festetics ailesine geçen bu koleksiyon, zamanla aile arşivinin bir parçası hâline geliyor.

Hamilton’un evliliğiyle birlikte kurulan bu bağ, yalnızca iki aileyi değil, farklı coğrafyaların hafızalarını da birbirine bağlıyor.

Daha sonra bu kıymetli albüm, Macaristan Milli Arşivi’nin koleksiyonuna katılarak korunuyor.

Hatırlamak ve yeniden görmek Sergide yer alan fotoğrafların bir kısmına Fransızca kısa notlar eşlik ediyor.

Ancak asıl anlatı, bu metinlerde değil; görüntülerin kendisinde saklı.

Çünkü bu fotoğraflar, yalnızca belge değil, aynı zamanda bir bakış biçimi sunuyor.

Bugün o karelere baktığımızda, yalnızca geçmişi görmüyoruz.

Aynı zamanda o geçmişin nasıl çerçevelendiğini, neyin gösterildiğini ve neyin dışarıda bırakıldığını da fark ediyoruz.

Bu nedenle sergi, nostaljik bir gezinti olmaktan çok, görme biçimlerimiz üzerine sessiz bir düşünme alanı açıyor.

Küçük bir ziyaret notu “Festetics Ailesi’nin İstanbul Albümü” sergisi, 31 Ağustos 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilecek.

Açılışa katılmak için kayıt yaptırmak gerekiyor (macarkulturmerkezi@mfa.gov.hu).

Ama bu sergiye gitmek için asıl gereken şey, belki de biraz yavaşlamak.

Çünkü bu fotoğraflar aceleyle bakılacak türden değil.