Haber Detayı
Küresel ısınma hız kesmiyor: 2026 için rekor ihtimali
Yılın ilk çeyreğinde rekorlara yakın sıcaklıklar görülürken, sonbaharda oluşabilecek güçlü El Nino küresel sıcaklık artışını hızlandırabilir. Uzmanlara göre yılın en sıcak yıl olma ihtimali yüzde 19, süper El Nino senaryosu ise riskleri artırıyor.
2026'nın ilk üç ayı, sıcaklıkları baskılayan zayıf La Nina koşullarına rağmen kayıtlara geçen tarihin en sıcak dördüncü dönemi oldu.
Yılın başında ayrıca Arktik'teki deniz buzu örtüsü de rekor düzeyde eridi.
Bilim insanları, sonbahar başında ortaya çıkması öngörülen ısınmaya yol açan El Nino olayının güçlü olmasını bekliyor.
Uzmanlara göre, 2026'nın kayıtlardaki en sıcak yıl olarak 2024'ü geride bırakma olasılığı yüzde 19 seviyesinde görülüyor. 2026'da ‘süper’ El Nino görülebilir Beş farklı araştırma grubunun sıcaklık verilerine dayanarak, çevre haber ve analiz sitesi Carbon Brief, 2026'nın neredeyse kesin olarak kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olacağını ve büyük olasılıkla da kayıtlara geçen en sıcak ikinci yıl olarak tarihe geçeceğini tahmin ediyor.
Yıl boyunca küresel sıcaklıkların artması bekleniyor.
Özellikle de sonbaharda bir ‘süper’ El Nino'nun ortaya çıkma ihtimali bu artışı daha da güçlendirebilir.
Tropik Pasifik'teki bu ısınma olgusu küresel hava düzenlerini şekillendiriyor ve kuraklıkları, selleri ile denizlerdeki sıcak hava dalgalarını tetikleyebiliyor.
Koşulların nasıl gelişeceğini öngörmenin en yaygın yolu, tropik Pasifik'teki ‘Nino 3.4’ bölgesindeki sıcaklık anomalisini ölçmekten geçiyor.
Deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun süre 0,5°C'nin üzerinde seyretmesi bir El Nino olayına işaret ediyor. 1,5°C'nin üzerindeki değerler güçlü bir El Nino'yu, 2°C'nin üzerindekiler ise çoğu zaman ‘süper’ El Nino olarak anılan bir olayı ifade ediyor.
Eylülden sonra da artış sürebilir Carbon Brief'e göre en güncel iklim modelleri, eylül ayına gelindiğinde 2,2°C'lik bir ısınmayı orta değer tahmini olarak gösteriyor.
Bu da dünyayı net biçimde ‘süper’ El Nino bölgesine sokacak bir senaryo.
Isınmanın eylül ayından sonra da artarak devam etmesi bekleniyor; zira El Nino koşulları genellikle kasım ile ocak ayları arasında zirveye ulaşıyor.
Carbon Brief'e göre böyle bir süper olayın gerçekleşmesi, 2027'nin kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalini “önemli ölçüde artıracak".
El Nino'nun şiddeti nasıl öngörülüyor?
Yılın bu kadar erken bir döneminde El Nino koşullarının nasıl gelişeceğini isabetli biçimde tahmin etmek, tarihsel olarak zor olmuştur.
Bilim insanlarının güçlü ya da süper bir olayı güvenle öngörebilmesi için genellikle birkaç aya daha ihtiyaç duyulur.
Ancak Hawai'i Üniversitesi Mānoa kampüsünden araştırmacılar, El Nino ve La Nina'yı 15 ay öncesinden yetkin bir şekilde tahmin ettiklerini öne süren yeni bir çalışma yayımladı.
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan makale, karmaşık iklim modelleri kullanmak yerine, okyanus yüzeyi sıcaklığı ve yüksekliği gözlemlerine dayanarak tahminlerde bulunuyor.
Çalışmanın başyazarı Yuxin Wang, “Günümüzde öne çıkan tahmin sistemlerinin çoğu ya hesaplama açısından çok maliyetli dinamik iklim modelleri, onlarca yıllık araştırma birikimine dayanan El Nino-Güney Salınımı (ENSO) bilgisini kullanan istatistiksel modeller ya da çok miktarda eğitim verisi gerektiren ve fiziksel açıdan yorumlanması çoğu zaman daha zor olan yapay zekâ yaklaşımlarıdır” dedi.
Araştırmacılar bunun yerine, bundan onlarca yıl önce keşfedilen iki temel “iklim hafızasını” kullanarak veriye dayalı, ampirik bir model geliştirdi.
Deniz yüzeyindeki anormallikler Deniz seviyesi değişimleri, tropik Pasifik'teki ısı birikimini ortaya koyabiliyor.
Bu da öncü okyanusbilimci Klaus Wyrtki'yi daha 1970'lerde gelgit ölçer gözlemlerini kullanarak El Nino'yu tahmin etmeye yöneltmişti.
Ayrıca, tropik Pasifik'in dışındaki bölgeler de dahil olmak üzere küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki anormallikler, aylar sonra El Nino ya da La Nina'nın gelişmesine katkıda bulunuyor.
Bu iki gözleme ilişkin tarihsel verileri bir bilgisayar modeline girdiklerinde, araştırmacılar sistemin son altmış yılda Nino 3.4 indeksini ne kadar doğru öngörebileceğini test etti.
Wang, “El Nino ve La Nina'yı yaklaşık 15 ay öncesine kadar işe yarar bir doğrulukla ve şaşırtıcı derecede iyi tahmin edebildiğini gördük” diye konuştu.
Model şu anda, bu yılın sonuna doğru ekvatoral doğu Pasifik'te normalin 2°C'den fazla üzerine çıkan sıcaklıklarla güçlü bir El Nino'nun gelişeceğini öngörüyor.
Wang, “ENSO'yu bir yıldan daha uzun süre öncesinden isabetle tahmin edebilmek önemli, çünkü erken uyarı sağlayarak toplulukların, hükümetlerin ve kaynak yöneticilerinin El Nino ve La Nina'nın olası etkilerini azaltmak için harekete geçmesine ve uyum adımları atmasına imkân tanıyor,” diye ekledi.
