İTO Başkanı Şekib Avdagiç’ten çağrı: Evrimsel değil, devrimsel adımlar atma dönemindeyiz

Nurdoğan A.

ERGÜNnurdogan.arslan@dunya.comİstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, dünyadaki son gelişmelerle birlikte Türki­ye ekonomisinin içinde bulun­duğu dönemin “alışılmış formül­lerin ötesinde” yeni perspektif­lerle birlikte değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

Avdagiç, enf­lasyon ile döviz kuru arasındaki makasın ihracatçıyı zorladığını, mal ihracatının ithalatı karşıla­ma oranının tekrar yüzde 75’le­rin üzerine çıkarılması gerekti­ğini kaydetti.

Avdagiç, geçmişte kiralar ve özel okul ücretlerine yönelik müdahalenin piyasada düzeltmenin de ötesinde hare­ketlere yol açtığını, döviz kuru­na baskının da uzun vadede sür­dürülmemesi gerektiğini söyledi.

Orta Doğu’daki savaşla hızlanan küresel değişimin ruhuna uygun olarak devrimsel adımlar atılma­sının zamanı olduğunu belirten Avdagiç, “Artık özel bir dönemde­yiz.

Farklı cepheden bakmak la­zım.

Yani hep alışılmış klasik for­müllerle bakmaktan ziyade biraz yeni perspektifler geliştirmek la­zım diye düşünüyorum.

Oradan bir çözüm üretmek lazım.

Bugüne kadar gelmiş kabullerle yürümek yerine, yani şu dönemde evrimsel değil de biraz devrimsel adımlar atmak lazım” ifadelerini kullan­dı.

Avdagiç, “Dünyada ekonomik düzen değişirken yatırım terci­hinde karar vericilerin kesinlik­le birden çok alternatifi var.

Tür­kiye dahil şu anda hiçbir ülke tek tercih değil, tek alternatif değil.

Türkiye dünyanın 10-15-20 yıllık yatırım projeksiyonunda en üstte yer almalı.

Açıklanan reform pa­ketini bu sebeple çok değerli bu­luyoruz” diye konuştu.“Piyasaya müdahale doğru bir yaklaşım değil” Kira, okul fiyatları ve döviz kur­larına yönelik devlet müdahalele­rinin piyasanın dengesini etkile­diğine işaret eden Şekib Avdagiç, serbest piyasa koşullarının öne­mine dikkati çekti.

Son dönemde enflasyon yorumlarında öne çı­kan iki konunun kiralardaki ar­tışlar ve özel okul ücretleri oldu­ğunu dile getiren Avdagiç, her iki kalemin de son dönemde devletin müdahale ettiği alanlar olduğunu söyleyerek, piyasanın bu müda­haleye düzeltmenin de ötesinde tepki verdiğini belirtti.

Kira artış­larının yıllık yüzde 25 ile sınırlan­dırılmasının ardından bazı kiraya verenlerin önden yüklemeli kira talep etmeye başladığını anlatan Avdagiç, “Örneğin evini 50 bin li­raya kiraya verecek biri, ‘yarın ar­tış kısıtlanır ben şimdiden 70 bin isteyeyim’ diyerek yeni artışları gündeme taşıdı” yorumunu yaptı.

Aynı mantığın bugün döviz kuru için de geçerli olduğunu belirten İTO Başkanı Avdagiç, “Dövizde de yani dövizi baskılarsanız, piya­sa bir noktadan sonra kendi den­gesini oluşturur” değerlendirme­sinde bulundu.İhracatçının yüzde 84’ü döviz dönüşüm desteği kullanmıyor İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye Cumhuriyet Merkez Ban­kası’nın (TCMB), firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk Li­rası’na dönüşümünü destekleyen uygulamasına değinerek, “Fir­malar, yurt dışından elde ettikle­ri döviz gelirlerini bankalar ara­cılığıyla TCMB’ye satarak TL’ye çeviriyorlar.

TL’ye dönüştürülen bu tutarın yüzde 3’ü kadar hibe niteliğinde ek bir ödeme doğrudan firmaya veriliyor.

Bu yüzde 3’ü kullanan firmaların karşılaştığı bazı olumsuzluklar, cezalar, sıkıntılar var.

Onların da hızlıca giderilmesi lazım.

İhracatta uygulanan bu yüzde 3’lük deste­ği, toplam ihracat içinde sadece yüzde 16 kullanılıyor.

Yani yüzde 84’ü kullanmıyor” bilgilerini pay­laştı.

Döviz dönüşüm desteğin­de düzenleme talep eden Avda­giç, şunları söyledi: “Bu yüzde 3’ü aldığınızda ‘şunu, şunu yaparsan ben senden hem yüzde 3 desteğini alırım hem ceza keserim’ diyor.

İş hayatı o kadar dinamik ki, ihracat­çı bir sonraki ithalatı için döviz de­po hesabı tutuyor.

Bunlar yöneti­lebilir kurallar değil.

Birçok şirket bu risklerle karşılaşmamak için ‘ben yüzde 3’ü almayayım, rahat hareket edeyim’ diyor.”“Transit ticaret merkezi alkışlanacak bir proje” Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından geçtiğimiz haftalarda kamuoyuna duyurulan yeni vergi düzenlemesi ile ulusla­rarası rekabetçi bir “transit tica­ret merkezi” oluşturulmasının he­deflendiğini hatırlatan Avdagiç, bu uygulamayı “Müthiş bir adım.

So­nuna kadar destekliyoruz” ifade­leriyle yorumladı.

Avdagiç, “Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılması teşvik ediliyor.

Yapılacak düzenleme ile bu indi­rim oranı yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarılacak.

Böylece, İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) yer­leşik şirketlere transit ticaret ka­zançları tamamen vergisiz olacak.

Bu teşvik daha önce yalnızca İFM bölgesi sınırları içinde uygulanır­ken, yapılacak düzenleme ile İFM dışında faaliyette bulunan kurum­ların transit ticaret gelirlerine de yüzde 95 kazanç indirimi getirile­cek.

Alkışlanacak bir hareket” de­ğerlendirmesinde bulundu.“Vallahi de yaparız, billahi de yaparız” Dubai 4 milyon ton transit ti­carette elleçleme yaparken, Türkiye’nin henüz 1 milyon tona ulaşamadığını söyleyen Avdagiç, “Biz dışarıdan gelen transit malı önce ithal ediyoruz, sanki transit gitmeyecekmiş gibi bir ithalat iş­lemi yapıyoruz.

Sonra bir daha ih­racat işlemi yapıyoruz.

Halbuki bütün dünyada tek işlemle, bu ge­lir geçer.

Dünyada yerleşik bunun gibi sistemleri hızla alıp ülkemize adapte etmemiz lazım.

Transit ti­carette biz 1 milyon tona henüz ulaşamamışken, Dubai 4 milyon ton transit ticaret yapıyorsa, bu­nu çok hızlı ve etkili bir şekilde analiz etmemiz lazım.

Türkiye’yi hemen biz nasıl 5 milyon tona çı­karacağız onun hesabını yapma­mız lazım.

Vallahi de yaparız, bil­lahi de yaparız” diye konuştu.“Avrupa artık Türkiye’ye farklı bakmak zorunda” ABD ve İsrail’in İran’a saldırıla­rıyla başlayan Orta Doğu’daki sa­vaşın, savunma teknolojisi kon­septlerini güncellediğini belirten Şekib Avdagiç, insansız hava araç­ları, taktik füzeler ve nitelikli dro­ne’ların öne çıktığı yeni teknolo­ji konseptinde Türkiye’nin birçok ülkeye göre açık ara önde olduğunu söyledi.

Türk üretimi İHA’ların sa­tışlarını ve İspanya ile imzalanan Hürjet anlaşmasını “tarihi” olarak nitelendiren Avdagiç, son Orta Do­ğu savaşının ardından Avrupa’nın Türkiye’ye farklı bakması gerek­tiğinin farkında olduğunu söyledi.Avdagiç'ten 'Sınır ötesi üretim' modeline destek Türkiye’de asgari ücretli bir çalışanın işverene maliyetinin bin dolar barajını aşmasıyla birlikte hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde rekabetçiliğin zorlaştığını ifade eden Şekib Avdagiç, Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin (TGSD) gündeme getirdiği Suriye sınırında üretime yönelik stratejik yol haritasına destek verdi.

Avdagiç, emek yoğun sektörlerin, Suriyeli ustaların bilgi birikimiyle Halep veya sınır bölgelerinde üretim yapmasının dış pazarı kaybetmemek adına kafa yorulmaya değer bir proje olduğunu belirtti.

Aşamlı olarak hazır giyim, ayakkabı, saraciye, mobilya gibi sektörlerin sınırda kurulacak bölgelerde üretilebileceğini dile getiren Avdagiç, “Birtakım tesislerin orada organize edilmesi, oradan gelen malların Türkiye’de tamamlanarak Türk malı olarak ihraç edilmesi süreci, hem yurt dışındaki müşterilerimizi muhafaza eder hem de firmalara katkı sağlar” şeklinde konuştu. .Başkan Şekip Avdagiç'ten 7 kritik öneri * Alışılmış, klasik formüller ve küçük iyileştirmeler yerine, ezber bozan ve köklü adımlar atılsın.* Kiralarda ve özel okullarda görüldüğü gibi fiyatlara yapılan müdahaleler piyasa dengesini bozar.

Döviz kurunu baskılamak da benzer şekilde uzun vadede sürdürülebilir değil.* Hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörler için Halep veya sınır bölgelerinde üretim yapılması değerlendirilmeli.* Dubai 4 milyon ton transit ticaret yaparken Türkiye 1 milyon tonda kaldı.

Mevzuattaki ithal-ihraç bürokrasisi tek işleme indirilerek Türkiye hızlıca 5 milyon ton hedefine ulaştırılmalı.* İhracatçıya sağlanan yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinin şartları çok ağır.

Kurallar daha “yönetilebilir” hale getirilmeli.* Özel okul velisi, devletin üzerinden bir öğrenci maliyetini alıyor.

Bu katkıyı teşvik etmek adına özel okul ücretlerindeki KDV oranı sembolik olarak yüzde 1’e düşürülmeli.* Kuyumculuk sektöründe ayar evlerinin yetkilerinin Darphane’ye devredilmesi süreci yavaşlattı.

Bu bürokrasi hızla giderilmeli.“Kuyumda yeniden fırsat kapısı aralandı”Son iki yılda kuyum sektörünün ciddi kan kaybettiğini ve önemli bir kısmının Dubai’ye gittiğini ifade eden İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Türkiye’nin kuyumculukta yeniden merkez olabileceğini belirterek, “Fırsat doğdu ama sektörün önünü açacak düzenlemeler yapılmalı” dedi.

Ayar evleri yetkilerinin Darphane’ye verilmesinin sektörü zorladığını söyleyen Avdagiç, “Birçok ihracatçı Darphane’den onay almak için 15 gün beklemek zorunda kalıyor.

Bu yönetilebilir bir şey değil” ifadelerini kullandı.“Özel okul ücretlerinde KDV yüzde 1 olsun”Özel okulda öğrenim gören her öğrencinin devletin sırtından bir maliyet yükü aldığını vurgulayan Şekib Avdagiç, özel okul ücretlerindeki KDV’nin sembolik olarak yüzde 1’e düşürülmesini önerdi.

Avdagiç, şunları söyledi: “Bir öğrencinin devlete 100 birim maliyeti varsa, siz o çocuğu özel okulda okuttuğunuzda devletin sırtından 100 birim yük alıyorsunuz.

Ama veliler üzerine bir de KDV ödüyor.

Birçok ülkede özel okula çocuğunuzu gönderdiğinizde, devlet üzerinden aldığınız yük kadar size katkı yapar.”İTO Başkanı Şekib Avdagiç, (soldan sağa) DÜNYA Gazetesi Genel Haber Koordinatörü Recep Erçin, Girişim Editörü Sevilay Çoban, DÜNYA Gazetesi Genel Yayın Koordinatörü Ece Ceyhun ve İstihbarat Şefi Nurdoğan Arslan Ergün’ün iş dünyasının gündemine ilişkin sorularını yanıtladı.“DÜNYA ilk göz ağrımız” DÜNYA Gazetesi’nin sunduğu özel haber , analiz ve makalelerle ekonomi basınında temel bir misyon üstlendiğini ifade eden Avdagiç, gazeteyle olan bağının öğrencilik yıllarına dayandığını söyledi.

İstanbul Teknik Üniversitesi’nde (İTÜ) okuduğu 1970’li yıllarda DÜNYA ile tanıştığını anlatan Avdagiç, o dönemki anılarını şu sözlerle paylaştı: “İlk göz ağrımız DÜNYA’dır.

Sabah okula koştururken değil ama akşam dönüşte, Karaköy Vapur İskelesi’nden alırdık.

DÜNYA, sadece haber verme değil, aynı zamanda öğretici yönüyle de öne çıkıyordu ve birçok gazetenin kendi ekonomi sayfasını oluşturmasına vesile oldu.” DÜNYA’nın sadece büyükşehirlere değil, Türkiye’nin geneline odaklanmasını takdir ettiğini belirten Avdagiç, “İstanbul çok önemli ama Türkiye sadece İstanbul’dan ibaret değil.

Anadolu’ya dokunmanız çok değerli” dedi.