TL'de petrol şoku baskısı artıyor

Türk lirası üzerine kurulan kazançlı işlemler, artan petrol ithalatı faturasının para birimindeki değer kaybını hızlandırma riskiyle baskı altında kalıyor.Bank of America Corp. ve Barclays Plc, son dönemde Türk lirasına yönelik iyimser pozisyonlarından çıkan bankalar arasında yer aldı.

Bloomberg'de bugün yayımlanan analize göre, bu adım, üçüncü ayına giren İran savaşının Türkiye ekonomisi üzerindeki olası etkilerine dair endişelerin arttığını gösteriyor.Söz konusu değişim, yaklaşık üç yıldır gelişen piyasalarda öne çıkan işlemlerden biri olan lira carry trade stratejisini de riske atıyor.

Carry trade, yatırımcıların düşük getirili para birimlerinden borçlanarak daha yüksek getirili varlıklara yöneldiği bir strateji olarak biliniyor.Türk lirası carry trade işlemleri, Türkiye’deki yüksek faiz oranları ve yavaşlayan enflasyonun kademeli kur değer kaybını telafi etmesiyle geçen yıl yüzde 18,5, 2024’te ise yüzde 30 getiri sağlamıştı.

Ancak bu kez risk, daha sert bir lira değer kaybının yüksek enflasyonla aynı anda yaşanması.

Böyle bir tablo, carry trade getirilerini kısa sürede aşındırabilir.

Pozisyonların hâlâ çok yıllı zirvelere yakın seyretmesi nedeniyle olası bir çözülmenin sert olabileceği belirtiliyor.PETROL FİYATLARI CARİ DENGEYİ BASKILIYOREndişelerin merkezinde petrol fiyatlarındaki yükseliş yer alıyor.

Enerji ithalat maliyetlerindeki artışın, Türkiye’nin ödemeler dengesi açığını büyütmesi bekleniyor.Merkez Bankası, dolar ve altın satışı ile swap işlemleri yoluyla lirayı destekledi.

Ancak savaşın başlamasından bu yana brüt rezervlerin üçte bir oranında gerilemesi, bundan sonraki destek kapasitesine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.Fidelity International portföy yöneticisi Philip Fielding, Merkez Bankası’nın azalan rezervlerini yakından izlediklerini söyledi.

Fielding, savaş başladığında lira pozisyonunu azalttığını ancak yoğun müdahalelerin işlemleri kârlı tutması nedeniyle büyük ölçüde pozisyonlarını koruduğunu belirtti.Fielding, “Lirayı savunmak için ABD doları rezervlerinin satılması sürdürülemez hale gelebilir” dedi.

Rezerv kaybının hızlanması halinde pozisyonunu azaltabileceğini ifade etti.Carry trade pozisyonlarında çözülme işaretleri de görülmeye başladı.

Türk bankalarının türev pozisyonlarına dayalı bir göstergeye göre pozisyonlar, 2026 başındaki zirvelerden bu yana yaklaşık 10 milyar dolar geriledi.BÜYÜK BANKALARDAN TEMKİNLİ DURUŞLira pozisyonlarını sürdüren yatırımcılara karşı stratejistler ihtiyatlı olunması gerektiğini vurguluyor.

Bank of America’dan Mikhail Liluashvili ve Barclays’ten Marek Raczko lira pozisyonlarından çıkarken, JPMorgan Chase & Co pozisyonunu azalttı.

UBS Group AG ve Commerzbank AG stratejistleri de para birimine yönelik risklere dikkat çekti.Savaş öncesinde yatırımcılar, enflasyondaki yavaşlamayla birlikte faiz indirimlerine odaklanmıştı.

Ancak petrol şoku bu eğilimi tersine çeviriyor.

Nisan ayında yıllık enflasyon yüzde 32,4 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Brent petrol ise pazartesi günü varil başına 103 doların üzerinde işlem gördü.

ABD ve İran’ın savaşı sona erdirecek bir çerçeve üzerinde uzlaşmaktan uzak olması, piyasadaki baskıyı artırıyor.Bu durum, Merkez Bankası’nın lirada “reel” değerlenmeyi sürdürme stratejisini zorlaştırıyor.

Söz konusu strateji, liranın enflasyon hızından daha yavaş değer kaybetmesine izin vererek enflasyon beklentilerini çıpalamayı ve yabancı yatırım girişlerini desteklemeyi amaçlıyor.

Ancak bu politika, hem içeride hem de küresel ölçekte koşulların istikrarlı olduğu dönemlerde daha etkili çalışıyor.Barclays stratejisti Marek Raczko, liranın son bir yılda reel, yani enflasyondan arındırılmış bazda yüzde 11 değerlendiğini, ancak bundan sonra ilave kazanımlar elde etmekte zorlanabileceğini belirtti.Raczko, müşterilerine gönderdiği notta, cari açığın genişlemesinin “Türk yetkililerin kademeli lira değer kaybına dayalı mevcut politikayı değiştirerek daha büyük bir lira düzeltmesine izin verme olasılığını artırdığını” ifade etti.MERKEZ BANKASI RİSKLERİ SINIRLI GÖRÜYORMerkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ise cari dengeye ilişkin riskleri düşük gösterdi.

Karahan, cari açığın yıllık milli gelire oranının “tarihsel ortalamaların altında” kaldığını söyledi.Şimdilik lira, carry trade yatırımcılarına getiri sağlamayı sürdürüyor.

Türk lirası bu yıl yüzde 6,6 getiriyle gelişen piyasalar arasında hâlâ en güçlü performanslardan birini sergiliyor.

Goldman Sachs Group Inc. ve Morgan Stanley stratejistleri de yüksek faiz oranlarının carry getirilerini desteklemeye devam edeceğini öngörerek yapıcı görüşlerini koruyor.Bu görüşün haklı çıkması, ABD ile İran arasında kısa sürede bir barış anlaşmasına varılması ve petrol fiyatlarının düşmesi halinde mümkün olabilir.Generali Asset Management SpA stratejisti Guillaume Tresca, Türk politika yapıcılarının mevcut çizgiyi korumasını bekliyor.Tresca, “Lirada sert bir değer kaybını göze alamazlar” dedi.

Ona göre kısa vadede Türk lirası hâlâ cazip görünümünü koruyor.