Avrupa’da ödeme sistemi kökten değişiyor: Visa ve Mastercard’a karşı dijital euro

Avrupa Merkez Bankası giderek daha fazla yaygınlaşan stablecoin'lerin yükselişine karşılık "dijital euro" sistemini hayata geçirmeye hazırlanırken, pazardaki hakimiyetini korumak isteyen ABD merkezli ödeme devleriyle rekabet zirveye ulaştı.

Bu süreç, Avrupalıların en basit günlük ödemelerini bile nasıl gerçekleştireceğini doğrudan etkileyecek.Avrupa Merkez Bankası verilerine göre, her ikisi de Amerikan menşeli olan Visa ve Mastercard, Euro bölgesindeki kart ödemelerinin yüzde 61'ini ve sınır ötesi işlemlerin neredeyse tamamını oluşturuyor. 3 yıl içinde yaygınlaşacakAvrupa Merkez Bankası tarafından desteklenen ve banknotların yanı sıra ticari bankaların sunduğu hizmetleri tamamlamak üzere tasarlanan elektronik nakit biçimi dijital euro, hem çevrimiçi hem de çevrimdışı ödemelerde kullanılabilecek.İlgili mevzuat 2026 sonundan önce onaylanırsa, sistemin 2029'a kadar perakende ödemelerde kullanılabilir hale gelmesi bekleniyor.

Girişimin sadece finansal değil, aynı zamanda güçlü bir siyasi boyut da taşıdığı ifade ediliyor.Avrupa kendi parasını kontrol etmek istiyorDijital paralarla ilgili büyük ekonomiler farklı düzenlemelere giderken ABD özel stablecoin'lere düzenleyici zemin hazırlayan GENIUS Yasası'nı çıkardı.

Çin dijital yuanı zaten geniş ölçekte devreye aldı.

Avrupa ise parasal egemenliği korumayı hedefleyen, devlet destekli ve sıkı düzenlenmiş 'orta yol' modelini benimsiyor.Ancak yasa tasarısı ilerledikçe, ticari bankaların muhalefeti de yoğunlaşıyor.

Fransız Bankacılık Federasyonu Başkanı Daniel Baal ve vrupa ödeme platformu Wero'nu CEO'su Martina Weimert dijital euronun "yasal ödeme aracı" statüsünün rekabet dengesini bozacağını savunuyor.Yasal ödeme aracı statüsü tartışma yaratıyorFinance Watch araştırmacısı Peter Norwood’a göre ise nakit para bir kamu malı ve dijital euronun amacı bunu dijital çağda korumak.

Projenin yaygınlaşabilmesi için yasal ödeme aracı statüsünün şart olduğunu belirten Norwood, satıcılar kabul etmezde dijital euro kullanımının yaygınlaşmayacağını belirtiyor.Avrupa Merkez Bankası ise gerilimi azaltmak için özel sektörün süreçte aktif rol oynayacağını belirtiyor.

Bankanın açıklamasına göre, ticari kredi kuruluşları nihai hizmet sağlayıcı olarak hareket edecek ve bu hizmetleri karşılığında Avrupa Merkez Bankası tarafından tazmin edilecekler.Ancak dijital euroya karşı muhalefet, bankacılık sektörünün çok ötesine uzanıyor.Harcamalar üzerinde devlet kontrolünü artıracakDevlet destekli dijital paranın hükümetlere vatandaşların harcamaları üzerinde benzeri görülmemiş bir görünürlük ve hatta kısıtlama gücü verebileceği endişesi artıyor.

Sürecin siyasi kaderi ise büyük ölçüde Avrupa Parlamentosu’nda dosyayı ilerleten isim olan Avrupa Halk Partisi üyesi Fernando Navarrete Rojas'ın elinde.Uluslararası bankalarda üst düzey yöneticilik yapan Rojas, Aralık 2024'ten bu yana dijital euro konusunda 100'den fazla toplantı gerçekleştirdi.

AB hükümetleri projeyi güçlü biçimde desteklerken, son kararı Avrupa Parlamento'su verecek.Rojas ise dijital euronun aciliyeti olmadığını savunurken, dijital euronun sadece çevrimdışı kullanım ile sınırlandırılmasını, yasal ödeme aracı statüsünün özel alternatifleri zayıflatabileceğini belirtiyor.

Sonuç olarak Avrupa Parlamentosu komitesinin haziran sonunda oylama yapması, ardından genel kurul oylaması bekleniyor.

Onay çıkarsa mevzuatın 2026 sonuna kadar kabul edilmesi hedefleniyor.