ABD-İran gerilimi Hürmüz Boğazı'nda askeri çatışmaya dönüştü

Hürmüz Boğazı’nda seyreden üç ABD muhribine düzenlenen saldırının ardından ABD kuvvetleri İran'daki askeri hedefleri vurdu.

Yaşanan bu sıcak temas bölgedeki kırılgan ateşkese rağmen ABD-İran gerilimi tırmanmasına yol açtı.

İki tarafın da savaşı sona erdirmek için görüştüğü bir dönemde gerçekleşen bu olay çatışmaların yeniden alevlenmesi riskini doğurdu.ABD Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada İran’ın saldırısında çok sayıda füze, drone ve küçük bot kullanıldığı ifade edildi.

Açıklamada hiçbir ABD varlığının isabet almadığı ve Amerikan kuvvetlerinin gelen tehditleri etkisiz hale getirdiği kaydedildi.

Olayın ardından bölgedeki askeri teyakkuz durumu en üst seviyeye çıkarıldı.ABD-İran gerilimi askeri hedeflerin vurulmasıyla tırmandıAmerikan ordusu misilleme olarak İran’aya ait füze ve drone fırlatma sahalarını doğrudan hedef aldı.

Operasyonda ayrıca ABD güçlerine yönelik saldırılardan sorumlu tutulan istihbarat tesisleri ile komuta ve kontrol merkezleri de imha edildi.

Bu hamle Washington’un bölgedeki askeri varlığını koruma kararlılığını gösterdi.Trump yönetimi yaklaşık üç aydır devam eden bu savaştan çıkış yolları ararken bölgede tansiyonun yeniden yükseldiği gözlendi.

Beyaz Saray Hürmüz Boğazı'nın güvenli trafiğe açılması ve çatışmaların sonlandırılmasına yönelik teklifine İran'ın yanıt vermesini bekliyordu.

Ancak son saldırılar diplomatik çabalara ağır bir darbe indirdi.Trump anlaşmanın hızla imzalanması için baskı yapıyorTrump sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda gerçekleşen saldırılara sert tepki gösterdi.

Şayet hızlı bir şekilde anlaşma imzalanmazsa gelecekte çok daha şiddetli bir karşılık vereceklerini ifade etti.

Trump gazetecilere yaptığı açıklamada ise İran'ın bugün kendileriyle uğraştığını ancak ağır bir bedel ödediğini dile getirdi.İran tarafı ise henüz teklifin şartlarını kabul edip etmeyeceğine dair net bir işaret vermedi.

Tahran yönetimi uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurma ve nükleer program kısıtlamaları gibi ABD’nin temel talepleri konusunda esneklik göstermiyordu.

Diplomatik kaynaklar İran'ın cevabını Pakistan aracılığıyla iki gün içinde ileteceğini belirtti.Enerji piyasalarında ABD-İran gerilimi etkisi hissediliyorYaşanan askeri tırmanış küresel enerji arzına yönelik endişeleri yeniden tetikledi.

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 oranında artarak 103 dolara yaklaşırken Asya borsaları rekor seviyelerden geriledi.

Yatırımcılar bölgedeki nakliye yollarının kapanma ihtimalini ciddi bir risk olarak fiyatlamaya başladı.ABD’de galon başına benzin fiyatları Temmuz 2022’den bu yana ilk kez 4,50 dolar sınırını aştı.

Artan enerji maliyetleri altı ay sonra gerçekleşecek olan ara seçimler öncesinde Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor.

Benzer şekilde Dow Jones Sanayi Endeksi ve Nasdaq Bileşik endeksi vadelileri de güne satış baskısıyla başladı.Bölgesel diplomasi ve petrol fiyatlarındaki hareketlilikDiplomatik temaslar çerçevesinde Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasındaki zirvenin 14-15 Mayıs tarihlerinde Pekin'de yapılması kararlaştırıldı.

Ancak Çinli yetkililer İran’daki savaş çözülmeden bu düzeyde bir görüşmenin yapılmasından ciddi rahatsızlık duyuyordu.

Suudi Arabistan ve Kuveyt ise ABD ordusunun bölgedeki üslerini kullanımına dair kısıtlamaları kaldırdı.Lübnan cephesinde ise İsrail ordusu Beyrut’un güneyinde bir Hizbullah komutanını etkisiz hale getirdiğini duyurdu.

Bu olay geçen ay Lübnan'da başlayan ateşkesten bu yana şehre yönelik düzenlenen ilk saldırı oldu.

Bölgedeki çok katmanlı kriz küresel piyasaları ve diplomatik dengeleri sarsmaya devam ediyor.Son askeri hareketlilik bölgedeki stratejik dengeleri değiştirirken küresel petrol fiyatlarının yıllık bazda yüksek seyretmeye devam edeceği öngörülüyor.

Taraflar arasındaki iletişim kanalları açık kalsa da sahadaki çatışmalar uzun vadeli bir istikrarın önündeki en büyük engeli teşkil ediyor.